مقدمه
اگر تازه میخواهید آنلاین فروش را شروع کنید، احتمالاً از حجم راهها گیج شدهاید. دیجیتال مارکتینگ برای کسبوکارها و استارتاپهای تازهکار یعنی پیدا کردن یک مسیر روشن، نه آزمونوخطای بیپایان.
در این راهنما، اصول پایه را قدمبهقدم میبینید. شما یاد میگیرید از کجا شروع کنید، چه ابزارهایی را بشناسید، و کدام اشتباهها را از همان اول کنار بگذارید.
اگر وقت کمی دارید، لازم نیست همه بخشها را پشت سر هم بخوانید. کافی است گامها را دنبال کنید و هر جا به نیاز شما نزدیکتر بود، همان بخش را باز کنید. به همین دلیل، این مطلب هم برای شروع کامل مناسب است و هم برای وقتی که فقط دنبال یک نکتهی عملی هستید.
اولین گام برای راهاندازی بازاریابی آنلاین چیست؟
تعیین هدف کسبوکار
اولین گام در دیجیتال مارکتینگ این است که دقیق بدانید از آن چه میخواهید. اگر هدفتان روشن نباشد، محتوا، تبلیغ و حتی بودجه هم پراکنده میشود. پس از بین سه هدف رایج شروع کنید: افزایش فروش، جذب سرنخ، یا بیشتر دیدهشدن برند.
اولویت را با نیاز فعلی کسبوکارتان بچینید. اگر تازه فروشگاه را راه انداختهاید و کسی شما را نمیشناسد، آگاهی از برند مهمتر است. اگر بازدید دارید اما خرید کم است، باید فروش را جلوتر بگذارید. فرض کنید یک فروشگاه آنلاین تازه دارید؛ در این حالت، هدف «فروش فوری» معمولاً زودتر از «شناختهشدن» نتیجه نمیدهد، چون هنوز اعتماد ساخته نشده است.
بهتر است هدف را به یک جمله ساده بنویسید. مثلاً: «میخواهم در سه ماه، تماسهای ورودی بیشتری بگیرم.» بعد بپرسید: این هدف برای من مهمتر از بقیه هست یا نه؟ اگر جواب روشن نیست، هنوز هدف را دقیق نکردهاید.
شناخت مشتری هدف
بعد از هدف، باید بدانید برای چه کسی کار میکنید. برای این کار، یک تصویر ساده از مشتری بسازید. روی سه چیز تمرکز کنید: نیاز او، جایی که بیشتر وقت میگذراند، و مانعی که جلوی خریدش را میگیرد. همین سه مورد، از یک تصور کلی، یک شناخت کاربردی میسازد.
مثلاً اگر مشتری شما صاحب یک کسبوکار کوچک است، شاید نیازش صرفهجویی در وقت باشد. شاید بیشتر در اینستاگرام یا پیامرسانها پیام شما را ببیند. و شاید مانع خریدش این باشد که هنوز به نتیجهی کار شما مطمئن نیست. وقتی این سه نکته را بدانید، متن، تصویر و پیشنهاد شما دقیقتر میشود.
برای هر مشتری یک برگهی یکصفحهای بنویسید. بالای آن هدف را بنویسید، زیرش سه ویژگی مشتری را بیاورید، و آخرش بگویید کدام پیام باید برای او آماده شود. یک اشتباه رایج این است که برای همه بنویسید. در آن حالت، پیام شما برای هیچکس دقیق نمیشود. اگر بودجهتان کم است، فقط یک گروه اصلی را انتخاب کنید و همان را خوب بشناسید.

چطور یک استراتژی تبلیغاتی آنلاین بسازیم؟
انتخاب کانال تبلیغاتی بر اساس هدف
اول باید بدانید از تبلیغ چه میخواهید. اگر هدف شما دیدهشدن برند است، تبلیغات نمایشی و شبکههای اجتماعی مناسبترند. اگر میخواهید کسی روی لینک شما بزند و به صفحه محصول برسد، تبلیغ پرداخت به ازای کلیک بهتر جواب میدهد. اگر هم صفحه فروش شما آماده است و پیام روشن دارید، شبکههای اجتماعی و پرداخت به ازای کلیک معمولاً سریعتر نتیجه میدهند.
برای انتخاب، سه چیز را کنار هم بگذارید: هدف، بودجه، و آمادگی صفحه مقصد. مثلاً اگر محصول شما تازه معرفی شده، اول سراغ دیدهشدن بروید. اما اگر قبلاً چند بار نام شما را شنیدهاند، تبلیغ مستقیمتر منطقیتر است. اشتباه رایج این است که برای همه هدفها یک کانال را انتخاب کنید. این کار هزینه را بالا میبرد و نتیجه را مبهم میکند.
اگر صفحه شما کند است یا توضیح محصول ناقص دارد، تبلیغ سنگین نروید. اول همان صفحه را درست کنید. وگرنه پول شما خرج میشود، اما بازدیدکننده میرود.
تقسیم بودجه و زمانبندی ساده
بودجه را بر اساس مرحلهی خرید پخش کنید. برای آگاهی، بیشتر پول را روی دیدهشدن بگذارید. برای بررسی، سهم بیشتری به تبلیغی بدهید که کاربر را به صفحهی توضیح میبرد. برای تبدیل، بودجه را روی پیام مستقیم و پیشنهاد روشن متمرکز کنید.
اگر تازه شروع کردهاید، همه پول را یکجا خرج نکنید. بهتر است یک بخش کوچک را برای آزمون کنار بگذارید و بعد از دیدن نتیجه، سهم بقیه را جابهجا کنید. مثلاً اگر ۳ کانال دارید، هر کدام را با پیام جداگانه امتحان کنید و یکی را برای ادامه نگه دارید.
یک برنامهی سهماهه ساده میتواند اینطور باشد: ماه اول، فقط آزمون پیام و کانال؛ ماه دوم، حذف گزینههای ضعیف و بیشتر کردن بودجهی بهتر؛ ماه سوم، تمرکز روی همان گزینهی برتر و بررسی دوباره. این روش برای دیجیتال مارکتینگ مبتدی خوب است، چون جلوی خرج بیهدف را میگیرد.

نکات کلیدی سئو برای مبتدیان چیست؟
انتخاب کلمات کلیدی عملی
اول از همه، پنج کلمهای را پیدا کنید که مشتری شما واقعاً ممکن است جستوجو کند. از سؤالهای تکراری مشتریان، پیامها، و عبارتهایی که در گفتوگوها میشنوید شروع کنید. مثلاً اگر فروشگاه قهوه دارید، «قهوه تازه»، «خرید قهوه»، «قهوه عربیکا»، «آسیاب قهوه»، و «قهوه برای اسپرسو» میتواند نقطهی شروع باشد.
بعد هر کلمه را با دو چیز بسنجید: نیاز مشتری و نیت جستوجو. یعنی ببینید کاربر دنبال خرید است، مقایسه میکند، یا فقط میخواهد یاد بگیرد. اگر کسی «طرز دم کردن قهوه» را جستوجو میکند، او هنوز آمادهی خرید نیست. پس آن کلمه برای صفحهی فروش مستقیم مناسب نیست.
اصول سئوی فنی و محتوا
صفحهی هدف شما باید ساده و مرتب باشد. عنوان باید دقیق و روشن باشد، توضیحات کوتاه باید بگوید کاربر چه چیزی پیدا میکند، و سرتیترها باید مسیر خواندن را راحت کنند. متن هم بهتر است از نیاز اصلی شروع شود و بعد به جزئیات برسد. اگر کاربر اول جواب را نبیند، صفحه را میبندد.
فرض کنید صفحهی «خرید کفش پیادهروی» دارید. بهتر است در عنوان، نام محصول و کاربردش باشد. در سرتیترها هم دربارهی اندازه، جنس، و کاربرد بنویسید. این کار به کاربر کمک میکند زودتر تصمیم بگیرد.
برای بخش فنی، اول سرعت صفحه را چک کنید، بعد نمایش در موبایل، و بعد آدرس صفحه را. برای تست رایگان میتوانید از ابزارهای خود گوگل استفاده کنید. اگر صفحه روی موبایل بههم میریزد، متن طولانی یا تصویر سنگین را کم کنید. اگر آدرس صفحه خیلی طولانی است، کوتاه و خوانا بنویسید. این سه مورد ساده را قبل از هر کار دیگر بررسی کنید، چون همانها بیشترین مشکل را میسازند.
چگونه از شبکههای اجتماعی برای جذب مشتری استفاده کنیم؟
انتخاب پلتفرم مناسب
اول باید بدانید مشتری شما کجا وقت میگذراند. اگر مخاطب شما جوانتر است و با تصویر و ویدئو بهتر واکنش نشان میدهد، یک شبکهی تصویری مناسبتر است. اگر خریدار شما دربارهی قیمت و جزئیات زیاد سؤال میپرسد، جایی را انتخاب کنید که گفتوگو و پاسخگویی در آن راحتتر باشد.
سن، هدف محتوا و میزان تعامل را کنار هم ببینید. مثلاً اگر محصول شما برای مدیران است، محتوای کوتاه و آموزنده بهتر از شوخیهای روزمره جواب میدهد. اما اگر مخاطب شما دنبال الهام و نمونه است، محتوای تصویری و سبکتر اثر بیشتری دارد. اشتباه رایج این است که همهجا فعال شوید. بهتر است از یک یا دو پلتفرم شروع کنید و همانجا منظم بمانید.
تقویم محتوایی ساده
برای شروع، یک برنامهی هفتگی سهتایی بسازید: یک پست آموزشی، یک پست اجتماعی، و یک پست تبلیغاتی. پست آموزشی باید یک نکتهی کاربردی بدهد. پست اجتماعی میتواند پشتصحنه، نظر مشتری یا یک پرسش ساده باشد. پست تبلیغاتی هم باید مستقیم به خرید یا تماس برسد، اما نه هر روز.
برای مثال، اگر یک فروشگاه لباس دارید، شنبه نکتهی نگهداری از لباس بگذارید، دوشنبه نظر مشتری را منتشر کنید، و چهارشنبه یک پیشنهاد خرید بدهید. بعد از دو هفته، تعداد بازدید، ذخیره، پاسخ و پیام را یادداشت کنید. اینها برای شروع کافیاند. اگر یک ساعت خاص چند بار بهتر جواب داد، همان را تکرار کنید. با این حال، فقط به یک عدد تکیه نکنید؛ وقتی پیام زیادی میآید ولی خرید کم است، باید متن یا پیشنهاد را عوض کنید.
چطور ابزارهای دیجیتال مارکتینگ را انتخاب و به کار بگیریم؟
ابزارهای ضروری برای شروع
برای شروع دیجیتال مارکتینگ، چهار ابزار پایه کافی است. اول، یک ابزار مدیریت محتوا لازم دارید تا نوشتهها و صفحهها را راحت بسازید و ویرایش کنید. دوم، ابزار ایمیل مارکتینگ به شما کمک میکند خبر، پیشنهاد یا یادآوری را برای مشتری بفرستید. سوم، ابزار آنالیتیکس نشان میدهد کاربران از کجا آمدهاند و کدام صفحه را بیشتر دیدهاند. چهارم، ابزار زمانبندی شبکههای اجتماعی پستها را از قبل آماده و منتشر میکند.
بهتر است اول این چهار بخش را ساده راه بیندازید. مثلاً اگر یک فروشگاه کوچک دارید، سایت برای معرفی محصول، ایمیل برای پیگیری مشتری، و زمانبندی برای نظم دادن به شبکههای اجتماعی کافی است. اشتباه رایج این است که از روز اول سراغ ابزارهای زیاد بروید. در آن حالت، وقت شما صرف یاد گرفتن ابزار میشود، نه رشد کار.
نحوه انتخاب ابزار بر اساس بودجه
انتخاب ابزار را با پیچیدگی، هزینه، امکان رشد و اتصال به سایت بسنجید. اگر تیم شما کوچک است، ابزاری را بردارید که یاد گرفتنش سخت نباشد. اگر قرار است بعداً محصول و صفحههای بیشتری اضافه کنید، سراغ گزینهای بروید که همراه شما بزرگ شود.
به نسخههای رایگان هم جدی نگاه کنید. برای شروع، همین نسخهها معمولاً کافیاند تا بفهمید چه چیزی برای شما جواب میدهد. اما وقتی فهرست مشتریها زیاد شد، گزارشهای دقیقتر خواستید، یا اتصال ابزار به سایتتان سخت شد، وقت ارتقا رسیده است. مثلاً اگر هر هفته چند فرم تماس میگیرید و پیگیری دستی سخت شده، نسخه پولی میتواند نظم کار را بهتر کند. با این حال، اگر هنوز فقط چند پیام در هفته دارید، پرداخت بیشتر لازم نیست.
معیارهای مهم برای سنجش موفقیت کدامند؟
انتخاب شاخص متناسب با هدف
اول از همه، باید شاخص را با هدف خودتان یکی کنید. اگر فروش میخواهید، «نرخ تبدیل» را ببینید؛ یعنی چند نفر بعد از ورود، خرید کردهاند. اگر سرنخ میخواهید، «هزینه هر سرنخ» مهمتر است. برای فروش تکراری هم «ارزش طول عمر مشتری» را دنبال کنید، چون نشان میدهد هر مشتری در طول زمان چقدر برای شما میارزد.
یک اشتباه رایج این است که همه عددها را با هم نگاه کنید. این کار شما را گیج میکند و تصمیم را عقب میاندازد. بهتر است برای هر هدف، فقط دو یا سه شاخص اصلی داشته باشید. مثلاً اگر یک فروشگاه تازهکار دارید، نرخ تبدیل، هزینه هر سرنخ و نرخ پرش کافی است. نرخ پرش بالا یعنی خیلیها زود صفحه را ترک میکنند.
نحوه خواندن گزارشها
برای شروع، یک گزارش ساده بسازید که هر هفته فقط سه عدد را نشان دهد. این سه عدد را از یک هدف واحد بردارید. مثلاً اگر هدف شما جذب مشتری جدید است، «بازدید»، «سرنخ» و «هزینه هر سرنخ» را کنار هم بگذارید. لازم نیست صفحههای شلوغ و جدولهای طولانی درست کنید.
بعد از آن، روند را ببینید، نه فقط یک عدد را. اگر بازدید بالا رفته اما سرنخ تغییری نکرده، احتمالاً متن یا صفحهی شما نیاز به اصلاح دارد. اما اگر هر سه عدد کمی بهتر شدهاند، شاید یک تغییر کوچک کافی باشد. در مقابل، اگر یکی از عددها ناگهان افت کرد، یک تست تازه اجرا کنید؛ مثلاً عنوان صفحه را عوض کنید یا پیام اصلی را سادهتر بنویسید. اگر افت فقط جزئی است، همان تغییر کوچک را ادامه دهید و زود سراغ بازسازی کامل نروید.
اشتباهات رایج و راه اصلاح آنها
اشتباهات در هدفگذاری
اولین اشتباه این است که بودجه را خرج کنید، اما هدف روشن نداشته باشید. در این حالت، هر کاری کمی پیش میرود و هیچ چیز را نمیشود درست سنجید. پس قبل از هر خرجی، فقط یک نتیجهی مشخص بنویسید؛ مثلاً «دریافت تماس بیشتر» یا «فروش یک محصول خاص».
اشتباه دوم، انتخاب کانال نامناسب است. اگر مشتری شما بیشتر از جستوجو میآید، تبلیغ در شبکهای که او کمتر سر میزند، پول را هدر میدهد. برای اصلاح، ببینید مشتری شما کجا دنبال پاسخ میگردد و همانجا شروع کنید. برای مثال، اگر کسی دنبال «خرید فوری» است، صفحهی جستوجو معمولاً از پست سرگرمکننده بهتر جواب میدهد.
اشتباه سوم، اندازهگیری نکردن است. اگر ندانید کدام پیام جواب داده، دفعهی بعد همان خطا را تکرار میکنید. یک جدول ساده بسازید و فقط سه چیز را ثبت کنید: ورودیها، خرجها، و نتیجهی نهایی.
اشتباهات در بودجه و اجرا
اگر یک کمپین شکست خورده، لازم نیست همهچیز را از نو بسازید. فرض کنید یک ماه زمان دارید. هفتهی اول، پیام را کوتاه کنید و صفحهی مقصد را ساده کنید. هفتهی دوم، کانال اصلی را نگه دارید و بقیه را موقتاً کنار بگذارید. هفتهی سوم، دو نسخهی متفاوت از پیام را امتحان کنید. هفتهی چهارم، نتیجه را با همان سه عدد اصلی مقایسه کنید و نسخهی بهتر را نگه دارید.
برای جلوگیری از دوبارهکاری، قبل از راهاندازی این چکلیست را مرور کنید. هدف باید روشن باشد. مخاطب مشخص باشد و پیام یکدست باشد. همچنین، بودجه سقف داشته باشد و راه سنجش نتیجه از قبل آماده شده باشد. اگر یکی از اینها مبهم است، اول همان را اصلاح کنید. گاهی لازم است دیرتر شروع کنید، اما با برنامهی درست.
خدمات دیجیتال مارکتینگ را چطور انتخاب کنیم؟
زمان سپردن به آژانس یا فریلنسر
اگر وقت شما برای نوشتن، پیگیری و آزمونوخطا کم شده، برونسپاری منطقی است. وقتی فقط یک یا دو نفر در تیم دارید و هر روز کارهای اجرا عقب میماند، کمک گرفتن سرعت میدهد. اما اگر هنوز پیام اصلی، مشتری هدف و صفحههای اصلی را روشن نکردهاید، اول همینها را داخل تیم مشخص کنید. در غیر این صورت، بیرون از تیم هم کار درستی از آب درنمیآید.
مثلاً اگر میخواهید همزمان محتوا، تبلیغ و شبکههای اجتماعی را جلو ببرید، بهتر است بخشی را بسپارید. برای شروع، میتوانید از خدمات دیجیتال مارکتینگ سالین تیم کمک بگیرید، چون در انتخاب مسیر و تقسیم کار دستتان را بازتر میکند. با این حال، نوشتن معرفی محصول یا پاسخ به پرسشهای مشتری را بهتر است خودتان یا فردی از داخل تیم انجام دهد.
سوالهایی که هنگام انتخاب باید بپرسید
پیش از قرارداد، چند سوال کوتاه بپرسید و جوابها را دقیق بخوانید. اول بپرسید نمونه کار مشابه شما چیست و چه کاری برای آن انجام دادهاند. بعد بپرسید موفقیت را با چه نشانهای میسنجند و گزارش را هر چند وقت یکبار میدهند.
رزومه عملی را فقط با نام برندها نسنجید. ببینید در هر پروژه چه مسئلهای داشتهاند، چه کاری کردهاند و نتیجه را چگونه توضیح دادهاند. اگر پاسخها کلی بود، یا همه چیز را گردن شرایط انداختند، احتیاط کنید. همچنین وقتی هیچ نمونهای از پروژههای قبلی نشان نمیدهند، بهتر است جلو نروید. یک ارائهدهنده خوب، کار قبلی را ساده و روشن توضیح میدهد؛ نه مبهم و پرزرقوبرق.
سوالات متداول
چقدر طول میکشد تا نتیجه دیجیتال مارکتینگ را ببینم؟
آیا با بودجه کم هم میتوان شروع کرد؟
آیا لازم است در همه کانالها حضور داشته باشم؟
چگونه بودجه ماهیانه را تعیین کنم؟
آیا بهتر است کار را خودمان انجام دهیم یا برونسپاری کنیم؟
جمعبندی
اگر میخواهید دیجیتال مارکتینگ را درست شروع کنید، از سه کار ساده جلو بروید: هدف را روشن کنید، یک کانال آزمایشی انتخاب کنید، و برای همان کانال یک معیار اولیه بگذارید. بعد از آن، نتیجه را با عددهای ساده بسنجید. این سنجش باید بر اساس دادهها باشد، نه حدس و سلیقه. ابزارهای پیچیده وقتی به کار میآیند که تست و معیار داشته باشید. وگرنه فقط شما را سردرگم میکنند.
برای شروع، همین امروز یک صفحه برای هدف و معیارهای اولیهتان بنویسید. اگر هم بخواهید مسیر را با کمک یک تیم باتجربه جلو ببرید، میتوانید به منابع آموزشی و نمونهکارهای سالین مراجعه کنید. این منابع به شما در خدمات دیجیتال مارکتینگ و توسعه نرمافزار کمک میکنند.
اگر برای همین کار کمک میخواهید، میتوانید از درباره سالین کمک بگیرید.
